Bayanatlar

Guantanamo Türmisidiki Sherqiy Türkistanliq Mehbuslar Heqqidiki Bayanat

Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümitining

Guantanamo Türmisidiki Sherqiy Türkistanliq Mehbuslar Heqqidiki Bayanati

2011- yili 4- Ayning 5- küni, Washin'gton

 Bismillahirrahmanirrahim!

 Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitinamidin Amérika Qoshma Shitatliri hökümitige, shundaqla basqunchi Komunist Xitay hökümitining asariti astidiki mezlum Sherqiy Türkistan xelqini öz ichige alghan pütün dunya jama’atchiligige shuni namayen qilmaqchimizki, dunyadiki nurghun kishilerge ayan bolghandek, 2001 yili 9- ayning 11- küni Amérikada yüz bergen “térrorliq weqesi” din kéyin, George W. Bush rehberligidiki Amérika Qoshma Shitatliri hökümiti özining 2001- yilining axirida Afghanistanda élipbarghan atalmish “Xelqaraliq Térrorchiliqqa Qarshi Urush” ning deslepki basquchida birqanche yüz kishini “térrorchilar” digen guman bilen tutqun qilip özining bular üchün mexsuz hazirlighan Kubadiki Guantanamo Herbiy Türmisige ekilip qamidi.

 

  Ushbu mehbuslar ichide komunist Xitay hökümiti teripidin 1949- yili zorluq bilen ishghal qiliniwélinghan yurtimiz Sherqiy Türkistanning milliy azatlighi üchün basqunchi Xitay hökümranlighigha qarshi qoralliq küresh élip berishni mexset qilghan halda Afghanistanning “Tora Bora” rayonigha jaylashqan Sherqiy Türkistan Herbiy lagirida telim-terbiye körmekte bolghan birqanche yüz Sherqiy Türkistanliq Uyghur mujahitlirimizdin mi neperi hem “térrorchilar” digen guman bilen Amérika teripidin torgha chüshürülip mezkur Guantanamo Herbiy Türmisige qamalghan bolup, bularning isimligi, tughulghan tarixi, tughulghan yeri, we bularning mezkur türmidiki kimlikliri—“Türme Amanliq Nomurliri” töwendikiche:

 

1. Abdulghappar Abdulrahman (1973- yili 3- ayning 15- küni Kuchada tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 281)

2. Abdulxelil Muhemmed (1977- yili Qeshqerde tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 278)

3. Abdulrazaq / Razzaq Qadir (1975- yili Atushta tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 219)

4. Adil Abdulhekim (1974- yili 10- ayning 10- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 293)

5. Abdullah Abdulqadiraxun (1979- yili 6- ayning 18- küni, Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 285)

6. Ababekri Qasim (1969- yili 5- ayning 13- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 283)

7. Adil Nuri (1979- yili 11- ayning 12- küni Aqsuda tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 584)

8. Exmed Muhemmed Yaqup (1978- yili 5- ayning 1- küni Atushta tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 328)

9. Exmed Tursun (1971- yili 1- ayning 26- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 201)

10. Exmed Adil (1973- yili Qeshqerde tughulghan, Türme AmanliqNomuri: 260)

11. Exter Qasim Basit (1973- yili 11-i ayning 14- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 276)

12. Erkin/Erkin Maxmud (1964- yili 7- ayning 1- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 103)

13. Bextiyar Maxmud (1976- yili 1- ayning 18- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 277)

14. Dawut Abdurehim (1974- yili Böretalada tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 289)

15. imam Abdul’ehed (1977- yili 6- ayning 1- küni Qeshqer Konasheherde tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 295)

16. Haji Ekber Abdulghjopur (1973- yili Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 282)

17. Hesen Enwer (1974- yili 8- ayning 25- küni Ürümchide tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 250)

18. Xuzayfe Perhat (1971- yili 2- ayning 11- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 320)

19. Eyup Haji Muhemmed (1984- yili 4- ayning 15- küni Atushta tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 279)

20. Nejmidin Muhemmed (1975- yili 5- ayning 4- küni Ghuljida tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 102)

21. Yüsüp Abbas (1980- yili Aqsuda tughulghan, Türme Amanliq Nomuri: 275)

22. Seydullam Xaliq, Ghuljida tughulghan (tughulghan tarixi we Türme Amanliq Nomuri hazirche bizge namelum)

Biz, bu tutqundiki mi neper wetendashlirimizning beshigha kelgen bu pajihelik weqening kilip-chiqish seweplirining heqiqi mahayiti heqqide yurt tishida Amérika Qoshma Shitatliri ning paytexti Washingtonni merkez qilghan halda 1995- yildin itibaren resmi shekilde yurtimiz Sherqiy Türkistanning milliy musteqilliq dawasini dunya jama’etchiligige anglatmaqni mexset qilghan halda paaliyet élip-barmaqta bolghan Sherqiy Türkistan milliy Azatliq Merkizi, shundaqla 2004- yili 9- ayning 14- küni Washingtonda qurulghan Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti namidin ta hazirghéche bolghan texminen on yilliq muddet ichide Amérika hökümitige, shundaqla pütün dunya jama’atchiligige mezkur tutqundiki wetendashlirimizning peqetla basqunchi komunist Xitay hökümitiningla düshmini bolup, hergizmu Amérika hökümitining we uning xelqining yaki hör dunyaning düshmenliridin emes ikenligi, bulerning peqet bir xata zaman we xata makanda Afghanistan we Pakistan chigrasi etrapidiki birqisim insan qilipidin chiqqan yerlik dellallar teripidin kishi bishigha 5,000 (beshming) Amérika dollaridin Amérika hökümitige setiwétilgen bigunah Sherqiy Türkistan wetendashliri ikenligi, we bu seweptin bularning derhal Amérikigha qoyup bérilishning muwapiq ikenligi heqqidiki teleplirimizni Amérika Qoshma Shitatliri hökümitige, shundaqla pütün dunya jama’etchiligige dawamliq yetkuzup-kéliwatqan bolsaqmu, lékin, mezkur teleplirimizning dunyadki barliq insan heqlirini qoghdash organliri we insanperwer shexsiler teripidin desteklengen heqqani telep bolushidin qet’inezer, hetta Amérika hökümitining özining bular üstidin "térrorchiliq bilen héch alaqisi bolmighan bigunah insanlar"dep höküm chiqirilishidin qet’inezer, gerche mezkur tutqundiki wetendashlirimizning mutleq köp qismi hazirghe qeder Amérika xarich birqanche döletlerge yerleshtürülgen bolsimu, lékin bularning yene bir qismi hayatlirini yenila Guantanamo türmiside zulum ichide ötküzmekte.

Bizning nezirimizde, basqunchi Komunist Xitay hakimiyitining yurtimiz Sherqiy Türkistan da 60 yildinbiri yürgüzmekte bolghan "dölet térrorchilighighi" ni yoqutup Xitaylar teripidin depsende qilinmaqta bolghan insani hoquqlirini qoghdashtin ibaret ulughwar ghayini közligen halda yurtlirini terkitishke mejbur bolghan bu tutqundiki wetenperwer qérindashlirimiz “Komunist Xitay hakimiyitidin” ibaret heqiqi térrorchilar teripidin tarqitilghan tetür teshwiqatlargha asaslanghan halda "térrorchilar" bolup qarilinip yaki gumanqilinip zindan’gha tashlanmastin, bularning heqsizlik we zulumgha qarshi élipbarmaqchi bolghan insani ghururlirini teqdirligen asasta xelqaraliq sehnilerde altun médallar bilen mukapatlinishi lazim idi. Bu shuning üchünki, herqandaq sharayitta özlirining dölet menpe’etliri ucun qarapturup heqiqetke koz yumushta héch yüzliri qizarmaydighan atalmish “dimguratik” döletler we hetta mezkur mi Uyghur tutqunliri bilen bir qan we bir dinni paylashqan Musulman-Türk döletliri arisida top qilip tipilip oynalmaqta bolghan térrorchiliq bilen héch alaqisi bolmighan bu bigunah insanlar peqet Sherqiy Türkistannila emes pütün dunyani zorawanliq we aldamchiliq bilen yutmaqchi boliwatqan Komunist Xitay basqunchillirining dölet térrorchilighini aghdurup tashlap musteqil Sherqiy Türkistan döliti qurush üchün otturgha chiqqan Uyghur-Türklerining qehriman oghlanlirining hijrettiki wekilliri idi . Biz mana bu muhim noqtini anglitip bolalmay zor qiyinchiliqlargha duch kelmektimiz.

Bu qiyinchiliqlargha duch kélishimizning sewepliri:

 

Birinchidin, bizning Amérika hökümitining neziride mezkur tutqundiki mi neper wetendashlirimizning dawagerliri bolup hésaplanghanlighimiz üchün.

Ikkinchidin, bundaq bir dawagha qulaq salidighan birer adil sot mehkimisning mewjut bolmighanlighi üchün.

Üchünchidin, hetta shundaq bir sot mehkimisi mewjut bolghan teqdirde hem buningha bizdek heqiqi dawa sahiplirining ishtirak qilip heqni otturgha qoyush hoquqlirimizning bashqilar teripidin cheklengenligi üchün.

Tötinchidin, bolupmu bundaq bir mehkimidiki dawani surghuchi qazilarning neziride her zaman bizning heq dawayimiz emes Xitayning bu Sherqiy Türkistanliq mehbuslar üstidin, jümlidin Xitayning pütün Sherqiy Türkistan xelqi üstidin qilmaqta bolghan burmilanghan saxte dawasining éghir besishidek heqsizliklerning mewjut bolup turghanlighidindur.

 

Bu bigunah wetendashlirimiz Guatanamo Türmisige qamalghandin bashlap ta hazirghéche bolghan 10 yil muddet ichide chekidin ashqan wehshi azap- oqubetlerni béshidin ötküzüp kelmekta bolup, buning ichidiki eng untulghusiz we haqaretligi bularning 2002- yili Komunist Xitay hökümiti teripidin Guantanamo Türmisige ibertilgen bir goroh Xitay dölet xewpsizlik ministirlikining hey’iti teripidin birqanche qétim uda birqance kéche-kündüz wehshi qiyin-qistaq we tehdidler ichide soraqqa tartilishidur. Yéqindin béri qoyuwétilgen sabiq Uyghur tutqunlirining bizge, shundaqla hör dunyadiki resmi metbu’at we xewer aginitlighigha eytishéche, Amérika Qoshma Shitatliri ning resmi ruxsiti we destgi bilen Sherqiy Türkistanliq mehbuslarni qiyin-qistaqqa alghan Xitaylar mezkur mi neper tutqunning hemmini bir-birlep birqanche kéche-kündüz uyqusiz qaldurush we türme tempuraturisini töwen noqtigha toghrilap tonglutush, we “eger biz digen’ge iqrar qilmisanglar özinglarnila emes pütün ayle-bala-chaqang we uruq-tuqqanliringdin tartip jazalaymiz, Amérika hökümiti silerge sahip chiqmaydighanlighini eytti, qaytishqa razi bolmisanglar emdi tügeshkininglar shu”- digen’ge oxshash tehdidlerni qilghandin bashqa yene “Amerika eskerlirining ularning put-qol we bashlirini zorluq bilen Xitaylarning resimgha élishi üchün tutupbirishi we qarshiliq körsetkenlerning ingek we saqalliridin tutup tolghap haqaret qilishi qatarliq” insaniyetsizlik qilmishlardin ibarettur.

2004- yilining bashliridila—yeni bular Guantanamoda qamilip aridin üch yil ötkendin kéyin, Péntagon (Amérika Dölet Mudapiye ministirligi) mezkur mujahidlarning Amérikining düshmenliridin emes ikenligini ispatlap chiqti, we bulargha shundin itibaren “non-enemy combatants” (düshmen jengchilliri emes) dep qaraydighanlighini we bu mujahidlerning amanlighigha kapaletlik qilish üchün bularni Xitaygha qayturmastin üchinji bir döletke orunlashturidighanliqini qarar qildi we bu qarargha asasen mezkur mi neper Uyghur mujahidlirimizning héchbirini ta hazirgha qeder Xitay fashitlirigha qayturup bermestin bularning ichidin Ababekri Qasim, Exter Qasim Basit, Exmed Adil, Adil Abdulim we Muhemmed Ayup qatarliq besh nepirini 2006- yili 6-ayda Albaniyege, Salahidin Abdulahat, Abdulla Abdulqadir, Xalil Mamut, we Ablikim Turahun qatarliq tötini ötken yili (2010- yili 6- ayda) Bermuda ariligha, we Exmed Tursun, Abdulghappar Abdulrahman, Dawut Abdurahim, Enwer Hesen, Edhem Muhemmed we Adil Nuri qatarliq altisini yene ötken yilining 11- ayida Paulu ariligha orunlashturdi. Bularning ichidiki Erkin Mamut we Bahtiyar Mamuttin ibaret ikki neper aka-uka qérindashqa Shiwitsariye hökümiti panaliq berdi. Qalghan Abdulrazzaq, Yüsüp Abbas, Haji Ekber Abdulghopur, Seydullah Xaliq, Exmed Muhemmed qatarliq besh nepiri texiche Guantanamo türmiside zulum ichide azadliqni kütmekte.

Buyerde biz shuni alahide tekitlep ötmekchimizki, eger bu mujahidlirimiz Amérikining qoligha chüshmestin dunyadiki bashqa herqandaq döletning qoligha, bolupmu Ottura Asiyadiki Xitaygha bey’et qilghan komunist Türk döletlrining qoligha yaki Xitayning eng yéqin gumashtisi bolghan Pakistan hökümitining qoligha chüshüp qalidighan bolsa bularni alla qachan Xitaygha qayturup bergen bolar idi.

Shuning üchün biz bu xususta Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgünde hökümitige wakaliten Amérika hökümitige, bolupmu bularni Xitaygha qaytirmasliqning teshebbuskarliridin bolghan Xelqara Siyasi Mehbuslar Kechürüm Teshkilati(Amnisty international) we insan Heqlirini Qoghdash teshkilati (Human rights Watch) qatarliq Xelqaraliq insan heqliri teshkilatlirigha, Sabin Willet bashchilighidiki adwukatlargha, Amérika Qoshma Shitatliri distrct Court sotchisi richardo Urbina qatarliq sotchilargha, Dana Rohrabacher we Willian Delaxunt qatarliq Amérika parlamént ezalirigha, we bashqa her sahidiki insanperwer shexslerge alahide minnetdarliq bildürimiz.

Shundaqla, mushundaq insanperwer shexsler we teshkilatlarning türtkisi netijiside “hemme balani terighan Amérika hökümiti yaki bashqa döletler qorqup almisa, hetta özlirining qérindashliri bolghan Musulman-Türk döletliri sahip chiqqan halda panaliq bérip almisa biz nime dep alimiz?"-dimestin hazirche yuqurda iz’har qilin’ghan 17 neper Sherqiy Türkistanliq mehbusqa siyasiy panaliq bergen Albaniye hökümitige, Bermuda hökümitige, Paulu hökümitige we Shiwitsariye hökümitige jümlidin tutqundiki yaki sürgündiki herqandaq Sherqiy Türkistanliqni qarshi alidighan barliq döletlerge we ularning xelqige chin yürektin minnetdarliq bildürimiz.

Lékin, yuqurda iz’har qilin’ghan bundin 10 yil burun “térrorchilar” digen guman bilen tutqun qilin’ghan we bundin alte yil burun “térrorchiliq bilen héchqandaq alaqisi bolmighan bigunah insanlar” dep üstidin allaburun höküm chiqirilip bolghan bu wetendashlirimizning 5 nepirining ta bügün’ge qeder herxil eqilge sighmaydighan bahana-seweplerni körsütüp Guantanamo Türmiside muddetsiz qamaqta tutup-turulmaqta bolghan adaletsizlikke qarta, qoyup bérilgen yaki qoyup bérilmekchi bolghan teqdirde hem bularni xata tutup epkelgen dölet Amérika özi bolghandin kéyin özning döliti Amérikaghe qoyuwetmestin Xitaydin bashqa üchinji bir döletning qobul qilishini kütüp olturup tutqundiki Sherqiy Türkistanliq wetendashlirimizning zindandin azad qilinish waqtini kéchiktürüshtek insanperwerlikke zit bolghan zalim qilmishlargha Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti namidin özimizning chongqur naraziliqimizni namayen qilish bilen bille, Amerika hökümitidin töwendiki soallargha jawap bérishini soraymiz:

“Sherqiy Türkistanliq Uyghur mehbuslarni bashta bu yerge élip kélip qamighan özünglar turup we kéyinche yene bularning térrorchi yaki jemiyet amanliqigha hewp keltüridighan kishilerdin emes ikenligini ispatlap tonup yetken yene özünglar turughluq, bu bigunah mehbuslarni siler qorqup almisanglar bashqilar qandaq alidu? Siler "Démokratiye, Erkinlik we insan heqliri" üchün héch nersini ayimaydighan insanperwerlikte dunyagha ülge bolidighan adil Amérika hökümiti” idinglarghu?!

Pirizdént Obama 2009- yili 1- ayda Amérika Qoshma Shitatlirining Pirizdéntliq wezipisini tapshurup élipla Guantanoma Türmisini bir yil ichide taqap mezkur qamaqxanida qalghan 240 mehbuslarning hemmisining muwapiq jaylargha orunlashturidighanliqini we bularning ichidiki Sherqiy Türkistanliq Uyghur tutqunlirining héch bolmighanda bir qismining Amérikigha orunlashturilidighanliqi heqqide bisharet bérip dunyadiki nurghunlighan adaletperwer insanlarning, bolupmu aq tenlikler teripidin u özi tewe bolghan irqigha qarshi qilin’ghan her türlük tarixi haqaret we tosalghularni bösüp ötüp Amérika Qoshma Shitatliri ning Pirizdéntlikige saylinishini ümid qilghan Sherqiy Türkistan xelqining teqdirlishige sazawer bolghan idi.

Epsuski, Sherqiy Türkistan xelqi Pirizdént Obamaning 2009- yili 7- ayning 5- küni yurtimiz Sherqiy Türkistanning paytexti Ürümchide Uyghurlar teripidin Xitay zorawanlighigha qarshi tinichliq bilen élipbérilghan namayishning Xitay hökümiti teripidin qanliq basturulishi heqqide yaki Washin’gtonda yaki özining 2009- yili 11- ayda Béijing’gha qilghan ziyaret jeryanida héch nerse dimigenligige qarap uning hem bir chaqliq kishi ikenligini tonup yetti. Shundaqtimu, bizning nezirimizde Pirizdént Obama yenila Amérika hökümet ichidiki bir qisim hökümet erbapliridin yaxshiraq. Chünki u Ürümchi weqesi heqqide éghiz achmighini bilen Amérikining bashqa hökümet mensupliridek Sherqiy Türkistan milliy azatliq inqilabining simwoli bolghan mezkur Uyghur tutqunlirini térrorchiliq bilen eyipligini yoq.

 

Amérika hökümiti parlaménti ichidiki Newt Gingirich qatarliq bir qisim heqni körelmeydighan hökümet erbapliri we xelqi xuddi Komunist Xitay hökümitige oxshashla tutqundiki bigunah wetendashlirimizni pütün dunya jama’etchiligi aldida ochuq-ashkara térrorchiliq, bölgünchilik we dini radikalliq bilen eyiplep ularning Amérikigha yaki hetta bashqa döletlerge qoyup bérilishige tosqunluq qilmaqta.

Biz bu xususta Pirizdént Obamaning Xitayning tetür teshwiqati bilen zeherlen’gen bu, kimning Amérika hökümiti we uning xelqining amanilghi üchün shundaqla pütün dunya jama’atchiligining amanlighi üchün tehdit boluwatqan heqiqi térrorchi ikenligini bilelmey aghzigha kelgenni jöyliwatqan qarshisidiki yuqurda isimliri iz’har qilin’ghan hökümet erbaplirigha we xelqige heqni anglatqan asasta ushbu bigunah wetendashlirimizning bashqa döletlerge emes Amérikigha qoyup bérilishige, hetta allaburun bashqa döletlerge muqim yaki waqitliq yerleshtürülgen sabiq Uyghur mehbuslarning hem yéqin kélechekte Amérikigha élip-kilinip panaliq bérilishige bashlamchiliq qilish arqiliq Sherqiy Türkistan Xelqining milliy azatliq dawasigha yéqindin hésdashliq qilishini soraymiz.

Buyerde, Pirizdént Obama rehberligidiki Amerika hökümitige, shundaqla Xitayning dumbiqigha mas qedem tashlap özlirining dölet menpe’etlri üchün Sherqiy Türkistan xelqini qurban qilmaqta bolghan pütün dunya jama’etchiligige shuni yene bir qétim xatirlitip ötüsh zörürki, bügünki künde 10 yildin biri resmi metbu’atlarida "Guantanamo türmisigha qamalghan “mi neper Xitay Musualmanliri)” dep tilgha élinmaqta bolghan mehbuslar eslide Xitay Musulmanliri bolmastin, tupraqliri Xitaylar teripidin zorluq bilen bésiwélin’ghan Uyghur-Türk Musulmanliridur. Bular dunyagha meshhur yipek yolidek xelq’ara tijaritining wujudqa kélishi we uning tereqqiyatida achquchluq rol oynighan Orta Asiyadiki “Türkistan” dep atilidighan Seddichindin Kaspi déngizighiche sozulghan bipayan tupraqlarda yashash jeryanida dunya mediniyitige öchmes tarixi töhpilerni qoshqan büyük Türk millitining “Uyghurlar” dep atilidighan qebilisining hazirqi ewlatliri bolup, bularning tarixta “Sherqiy Türkistan” dep atilidighan texminen 2 milyon kuwadrat kilométirdin köprek yer asti we üsti tebi’i bayliqlar bilen liq tolghan körkem tuprighi bundin 60 yil ewwel Komunist Xitaylar teripidin ishghal qiliwélin’ghan. hazir, bu tupraq Xitay we Xitayperesler teripidin “Shinjang (Yengi Chigra),” yaki “Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni”- dep atilidu.

1949-yildin béri komunist Xitaylar bu tupraqni peqetla mutleq dölet térrorchiliqi asasigha qurulghan zorawan siyasetlirige taynip idare qilip kelmekte bolup bu ötüp ketken 60 yil ichide Xitayning bu dölet térrorizimigha qarshi turghan milyonlighan Sherqiy Türkistan xelqi öltürüldi, nechche yüzming munewwer qiz-yigit qarangghu zindanlargha tashlandi, yüzminglighan xelq xani-weyran bolup yurtlirini terk étip chet’ellerge hijret qilip chiqip ketti. Ölmey tirik qalghan 35 milyon Sherqiy Türkistan xelqi özliri üchün zindan bolghan "Sherqiy Türkistan" din ibaret bipayan tupraqlarda pütün insani hoquqlirindin mehrum qilin’ghan halda qulluq ichide axirqi nepeslirini almaqta. Yéqinqi 30 yil ichide Sherqiy Türkistanning herqaysi jaylirida yüz bergen Xitay hakimiyitige qarshi qozghulanglar, mesilen, texminen ikki yil burun (2009- yili 7- ayda) Ürümchide yüz bergen "5- iyul qozghilingi", undin ewwel 1997-yili Ghuljida yüz bergen "5- Febral qozghilingi", undin burun 1990- yili Barinda yüz bergen "Barin inqilabi" we 1981- yili Peyziwatta yüz bergen "Peyziwat Qozghilingi" Xitay zorawanliqigha yaki Xitayning yurtimiz Sherqiy Türkistanda yürgüzmekte bolghan dölet térrorchiliqigha qarshi élip bérilghan yüzligen qozghilang yaki milliy inqilapning bir qismi bolup hergizmu Xitaylarning eytqinidek bir qanche kishining küskürtishi bilen otturgha chiqqan heyran qalarliq tasadibi weqe emestur.

[Xitay teripidin Sherqiy Türkistan xelqi üstide élip bérilghan yuqurida iz’har qilin’ghan dölet térorluq siyasitining delil-ispatliri heqqide bolupmu zadi kimning térrorchi ikenligi we kimning térrorchiliqning qurbani ikenligi heqqide yéqinda élan qilinidighan bayannamilirimizda alahide toxtilimiz.]

dimek, meyli mezkur tutqundiki mi neper Sherqiy Türkistanliq Uyghur Musulmanlar bolsun meyli weten ichide Xitaylar teripidin öltürülgen tümenligen shehidler we muddetsiz qamaqqa élinip hayatlirini qarangghu zindanlarda ötküziwatqan tümenligen siyasi mehbuslar bolsun, bularning hemmisi mana shu bulang-talang qilin’ghan tupraqlirini basqunchi Xitaydin qayturup élip ézilgen Sherqiy Türkistan xelqini qulluq ishkenjisidin qutuldurush üchün ornidin turghan qehriman mujahidlirimizdin bolup, bular hergizmu yurt ichi we téshida Xitay we Xitayperes xojayinlirigha yurtimizning “musteqilliq dawasini” qet’i teshebbus qilmasliq we hetta teshebbus qilghanlargha chish-tirnighi bilen qarshi turghan halda Xitayning Sherqiy Türkistanni dawamliq idare qilinishigha kapaletlik qilip Xitayning menpe’eti üchün ishlewatqan weten satqunliri milliy munapiqlar ilgiri süriwatqandek “Xitayning zulimigha chidimighanlighi üchünla yaki turmushta pewquladde qiyinchiliqqa duch kelgenligi üchün rahat-paraghetni közlep yurtttin qangqip chikitip qalghan bichare Uyghurlardin emestur. [Bu yerde iz’har qilin’ghan weten satqunliri milliy munapiqlarning kimligi we bularning qilmishlirining nimilerdin ibaret ikenligi toghrisida kéyinki bayannamilirimizda toxtilimiz.]

Eslide, bu mujahidlirimizning 1980- yilliri sabiq “Sovetler ittipaqi” teripidin wetinining ishghal qilinishigha qarshi qoralliq küresh qilip pütün dunyagha tehdit bolup sanalghan Rus Komunist impiratorliqining parchinishida muhim rol oynighan qehriman Afghanistan mujahidliridin héchqandaq perqi yoq bolup, özlirini Komunist Rus impiratorliqining ishghalidin qutquzush üchün qoralliq küresh qilghan yüz minglighan Afghanistaniliq mujahid "térrorchilar" diyilmestin yaki "jemiyet amanliqigha xewp"-dep tonulmastin Amérikigha we dunyaning bashqa jaylirigha ekilip yerleshtürülgen yerde ejiba Xitay Komunist impiratorlighini aghdurup tashlap özlirining azatliqigha érishmekchi bolghan mi neper Sherqiy Türkistanliq térrorchilar yaki jemiyet amanlighigha xewp insanlar bolup dunyagha patmaydikina? Gerche Rus Komunist impiratorlighi parchilinip tügigen bolsimu, lékin Xitay Komunist impiratorliqi téxiche mewjut bolup, uning mexsidi pütün dunyani changgiligha élishtur.

Bu yerde yene shuni alahide tekitlep ötmekchimizki, eslide, Sherqiy Türkistan xelqi bilen irqdash we dindash bolghan Türk we islam Alimi turghan yerde mi neper Sherqiy Türkistanliq Türk-Musulmanning bashqilargha tenglinishining özi bek échinishliq we eng shermendichilik ehwal idi. Lékin, bular allaqachan öz ixtiyarliri bilen özlirining zulum ichidiki irqiy we diniy qérindashlirigha hésdashliq qilish iqtidarini yoqatqan halda Xitayning hör dunyadiki qullirigha aylan’ghan.

Bu seweptin, xojayinidin qorqup Sherqiy Türkistan azatliq kürishige ige bolush we uni qollash uyaqta tursun, ming bir musheqqet ichide öz küchige tayinip wetinining azatlighi üchün hijret qilip teliyining kajliqidin bashqilar teripidin tutqun qilinip zindan’gha tashlanghan mi neper öz qérindashlirigha sahip chiqalmidi. Hetta, uningdin bashqa yene wetenning azatlighi yolida yurtimizdin hijret qilip mingbir japa musheqqet ichide bu qérindash döletlerning tupraqlirigha salamet yétip kélip panaliq tiligen yüzlerche heqiqi mujahidlirimizgha resmi shekilde sahip chiqmidi. Lenetke layiq yéri shuki, bulargha sahip chiqish u yaqta tursun gerche özlirini Türk yaki islam alimining qoghdighuchilliri sanaydighan bir qisim döletlerning munapiq re’is we sultanliri Xitay we Xitaychilargha altun médal we altun qilichlarni teqdim qilip ularning Sherqiy Türkistan musulmanliri üstidin élip bériwatqan zorawanliq herketlirige ilham bermekte. 5- iyul Ürümchi weqesidin kéyin Türkiyede wujudqa kéliwatqan Sherqiy Türkistan’gha sahip chiqish dolquni kündin kün’ge ewj éliwatqanda yenila yurtimiz Sherqiy Türkistanning Türkiye hökümiti teripidin resmi shekilde "Xitayning bir bölünmes parchisi"-dep tekitlinip uning namining "Sherqiy Türkistan"- emes, "Sinkiang" dep atilishi (Gerche Türk millitining mutleq köp qismi teripin "Sherqiy Türkistan yaki Doghu Türkistan" dep atilidighan tursimu) yurtimizning azatlighi üchün küresh qiliwatqan munewwer xelqimizni teximu tetür qiynap azaplimaqta.

Bügünki künde, Xitaygha bash egmey kéliwatqan birla derijidin tashqiri dölet qalghan bolup, u bolsimu Amérika Qoshma Shitatliri idi, lékin Xitaylar Amérikining dölet mudapiye mexpiyetliklirini oghurlash we uni gerdinigiche qerzge boghush arqiliq qarimaqqa pütünley öz ishghali astigha alalmighan bolsimu lékin asasi jehettin öz kontrolliqigha élip bolghan weziyet shekillenmekte. Mushundaq bir weziyetni Xitayning boyunturqi astidiki bir qul millet his qilip yétip uni aghdurup tashlash üchün küresh qiliwatqan weziyette özini erkinlik we adaletning böshügi sanighan Amérika Qoshma Shitatliri ning pütün dunyagha balayi-apet sanalghan Komunist Xitay hökümitini aghdurup tashlimaqchi bolghan Sherqiy Türkistan mujahidlirini quwetlep teqdirlimekte yoq eksinche bularni Xitaygha oxshashla haqaretlep éyiplashliri tolimu ejeplinerlik bir hadise.

Bizning nezirimizde, meyli ularning kim bolushidin we Amérika hökümet ichidiki hoquq dairisining qanchilik bolushidin qet’i nezer mezkur tutqundiki Sherqiy Türkistanliq Uyghurlarning bigunah ikenligini uqup turup yanila "jem’iyet amanliqimizgha hewp"- digen bahana bilen bularning Amérikigha qoyup bérilishige qarshi turishining asasliq sewebi bularning qoralliq telim-terbiye körgenligi üchün emes bulargha ishenmigenlikidin bolghan. ishenmigenlikining sewebi mezkur Sherqiy Türkistanliq mehbuslarning kim ikenligidin héch qandaq melumatining yoqlighidin yaki bularning kimliki heqqide az-tola melumati bolghan teqdirdimu bularning Musulmanlar toghrisidiki köz qarishining hazirghiche toghrilanmighanliqidin dérek béridu. Yene bir tereptin bu yerdiki atalmish "endishe"ge sewepchi boluwatqan nerse heywiti dunyagha dang ketken “GiTMO” dep atilidighan ushbu Guantanamo Türmisining heqiqi epti-beshirisining kélechekte mezkur mi Uyghurning aghzi bilen dunyagha yene bir qétim ashkarilinip qélishidin endishe qiliwatqanliqi éhtimalgha yéqin.

Undaq bolmighanda bular Afghanistanda herbi telim-terbiye körgenliki üchünla "Amérika xelqige hewplik"- dep qaralsa, u halda Amérikidiki barliq herbiy telim-terbiye körgen we yaki qoral-yaraqlarni ishlitishni bilidighan ushshaqi-chong er-ayallarning hemmisini “jem’iyet amanliqigha tehdit”- dep bashqa yaqa yurtlargha paliwétishke toghra kelmemdu?

Bularni Amérika jem’iyet amanlighi üchün tehdit,- dep qaralghan teqdirde bularning tehdit bolup körünishige sewep bolghan Amérika özi emesmu? Nime üchün tarixta héch bir zaman Amérikigha tehdit bolup baqmighan Sherqiy Türkistan xelqi bügünki künde tehdit bolup qaldi? Eger siler “Chünki bularni biz yillarche naheq qamap azapliduq,emdi bularni Amérikigha qoyup bersek bizdin kélechekte öch élishi mumkin, shunga béshimizgha bala tapmay bularni közimiz körmeydighan birer yerge paliwetsek deymiz, yaki héch bolmighanda bular nedin tutup kélin’gen bolsa shu yerge apirip tashliwétilishi lazim”-dep qarighan bolushinglar mumkin. Bu seweplerning héch birsi bularning Amérikigha qoyup bérilmeslikige sewepchi bolalmaydu. Bularning tutqun qilinishi xata bolghan bolsa we bularning aldining 6 yil, keynining 10 yil, hetta bezilirining hazirghiche muddetsiz türmida qamaqta yétishi naheq bolghan bolsa bularni Amérikigha qoyup bérishning özi bulardin kechürüm sorashning birdin-bir yaxshi pursitighu? Lékin, bular bu tarixi pursetni qoldin bérip qoyuwatidu.

Eslide, yuqurida iz’har qilin’ghan hemme heqsizlikke sewepchi bolghan bashqa héchkishi emes, peqet Amérika hökümiti özi bolghandin kéyin, eger u bu bigunah mehbuslarni özining dölitige qoyuwétip panaliq bergen bolsa, buning bu insaniyetchiligi bizning nezirimizde yalghuz bu mujahidlirimizning 10 yilliq azap-oqubetlik türme hayati üchün qilghan özurxaliqi bolupla hésaplanmastin, jümlidin Bush hakimiyiti astidiki Amérika hökümitining 2001-yili yüz bergen "11-séntebir" weqesidin kéyin öz dölet menpe’etini közligen halda Komunist Xitaynig teshebbuskarlighi bilen héchqandaq asassizla bir qisim Sherqiy Türkistan azatliq teshkilatlirini özining, shundaqla birleshken Döletler Teshkilati (B.D.T) ning “Térrorchi teshkilatlar” tizimlikige qétip qoyushidin ibaret tarixi xataliqi netijiside Sherqiy Türkistan xelqining beshigha kelgen wehshi qirghinchiliq we balayi-apetler üchün kichikkine bolsimu yüzi qizarghanlighining ipadisi bolup körünerdi. [Amérika Qoshma Shitatlirining bu tarixi xatalighi netijiside Sherqiy Türkistan xelqining tartqan ziyanliri yaki körüwatqan künliri heqqide bundin kéyinki bayannamilliyrimizde alahide toxtulimiz.]

Eng axirida, hökümitimiz namidin, Amérika hökümti we uning xelqige, jümlidin pütün dunya jama’etchilikige shuni jakalaymizki, Sherqiy Türkistan xelqi héch bir zaman Xitay basqunchiliridin bashqa héchqandaq bir döletni yaki milletni özining düshmini hésaplimidi we hésaplimaydu. Mezkur mi neper Sherqiy Türkistanliq wetendishimizning mesilisining qandaq bir terep qilinishi kélechektiki musteqil Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti bilen Amérika Qoshma Shitatliri otturusdiki dostluq we hemkarliq munasiwitining saghlam qurulup rawaj tépishida tarixi ehmiyetlik rol oynaydu. Shuning üchün, biz Obama rehberligidiki Amérika Qoshma Shitatliri hökümitining mezkur tutqundiki Sherqiy Türkistanliq wetendashlirimizning mesilisini töwendiki üch türlük teleplirimizni shertsiz ijra qilish bilen bir terep qilishini soraymiz.

1. Amérika Qoshma Shitatliri Hökümiti Teripidin Kubadiki “Guantanamo Herbiy Türmisi”de qamilip hayatini erkinliktin pütünley mehrum halda ötküziwatqan Sherqiy Türkistanliq wetendashlirimizgha derhal Amérika Qoshma Shitatliridin panaliq bérilishini (Gerche bularning köp qismi bashqa jaylargha palandi qilin’ghan yaki orunlashturghan bolsimu);

2.Özining bu 20 neper bigunah Sherqiy Türkistanliq wetendishimizning türmidiki zamanlirida ulargha qarshi qilghan zulum, haqaret,qiynash qatarliq gheyri insaniy qilmishliri üchün, bolupmu Sherqiy Türkistan xelqining esheddi düshmini bolghan komunist xitay hakimiyiti bilen til biriktürüp yaki ularni desteklep mezkur wetendashlirimiz üstide nomussizlarche élip barghan haqaretlik qiyin-qistaq we sotliri üchün kechürüm sorishini;

3.Bularning nechche yildin béri muddetsiz tutqun ichide yurtliridin, ata-aniliridin, urugh-tughqanliridin, bolupmu ayali we bala-chaqiliridin ayrilip hesret-nadamet ichide ötküzgen azab-oqubetlik hayatining bedili süpitide her bir kishi üchün 10 milyon(On Milyon) Amérika dolliridin jem’i 220 milyon(ikki yüz yigirme milyon) dollar tölem tölep bérishini yaki bularning her birige naheq qarilinip türmige tashlan’ghan bir Amérika grajdanigha tölinidighan tölemning nerqi boyiche tölem tölishini telep qilimiz. 

Chongqur éhtiram bilen:

Enwer Yüsüp Turani

Sherqiy Türkistan Sürgündiki HökümitiBash ministiri

2011- yili 4- Ayning 5- küni, Washin'gton, Amérika Qoshma Shitatliri


2011-yili 5-Aprél
Enwer Yüsüp Turani
Bu uchur 2734 qétim oquldi.

Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti©2004-2015

XHTML 1.0 Strict xelqara ölchimige uyghun. CSS xelqara ölchimige uyghun.