
Mezkur bayanat kishilik hoquq, démokratiye we erkinlikni ichki-tashqi siyasetlirining asasi qilghan Amerika Qoshma Ishtatlirining Paytexti Washington shehride, kommunist Xitay istilasidin kéyin chet'ellerde Sherqiy Turkistanning azatlighi üchün izchil küresh qilip kéliwatqan asasliq teshkilatlarning rehber we wekillirining ishtiraki bilen yézilip maqulluqtin ötkendin kéyin élan qilindi.
Bügün 2004-yili 9-ayning 14-küni Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti Washingtonda-Capitol Hill Parlament Binasinda qurulghanghanlighini jakalaydu.
Sherqiy Türkistanliqlar bügün Sürgündiki hökümitini qurdi.
Sherqiy Turkistan Sürgündiki hökümitining qurulishi Sherqiy Türkistan xelqining birdin bir arzusi, zamanning teqezzasi we tebi'etning qanuniyetlirige tamamen uyghun herketdur.
Insanlar jemiyiti haman tebi qanuniyetler asasida yashap keldi. Tebi'et insanlargha, jümlidin Sherqiy Turkistanliqlargha hayatliq hoquqi, mewjutluq hoquqi, erkinlik hoquqi we mal-mülkige ige bolush hoquqini ata qildi. Yeni herqandaq insan erkin hayat keçürishke hoquqluq. Shunga herbir kishining bir milletke eza bolush süpitide milletning siyasi yolini tallash hoquqini emelge ashurish üchün küresh qilishi lazim boldi.
Allah insanlargha bergen tebi'i hoquqlarni insanlar özgertelmeydu. Uni shupéti qobul qilishi lazim.
Amerika Qoshma Ishtatlirining “Musteqilliq Xitapnamisi” da: “Herbir insan tughulishi bilenla baraberdur. Ular yaratquçi teripidin bashqilargha ötünüp bergili bolmaydighan hoquqlargha, jümlidin hayatliq hoquqi, erkinlik hoquqi, bext qoghlushush hoquqlirigha érishken. Bu hoquqlarni kapaletke ige qilish üchün insanlar teripidin hökümet qurulghan.” dep körsitilgen.
Dimek Amerika Qoshma Shitatlirining musteqilliq xitapnamisida tebi'et insanlargha ata qilgha tebi'i hoquqlar mu'eyyenleshtürülgen.
Bündin 55 yil burun, 1949 - yili 8 - ayning 27 - küni, “Mao zedongning teklibi bilen urush ayrupilanigha olturup Bejinggha kétiwatqan Sherqiy Türkistan rehberlirining ayrupilan weqesi bilen ölgenligi” heqqidiki xewiri yétip keldi. Mezkur xewer Beijinggha yétip kelgende Mao Zedong kommunist tajawuzçi armiyisini ibertti we buning bilen Sherqiy Türkistanning mustemlike hayati bashlandi.
Ötüp ketken bu yillar ichide qerindashlirimiz ézilgüchi xelqimizge yardem qilmaq we ularning derdige derman bolmaq üchün we bu mezlum xelqning elem-hesret we ahu-peryadlirini yéyip esirlerche hör yashighan xelqning höriyiti we musteqillighi üchün otturgha chiqti. Lékin komunist Xitaylar üzlüksiz halda yan'ghan herbir uçqunni öchürüp, chiqqan herbir sadani ujuqturup, échilishqa intilgen herbir ümid ghunchisini öltürüp keldi. Bu shum dewrler ichide ümidwarliq bilen yashap kelmekte bolghan bu mehkum Sherqiy Türkistan xelqi “Bizlerning derdimizni anglaydighan birersi barmidu? Chet'ellerde Sherqiy Türkistanning birer awazimu barmidu? Bizler üçün sözleydighan birer millet yaki biler rehber yaki birer döletmu mewjutmidu? “ dep intizarliq ichide peryad çekmekte.
Bu endishe we intizarliq hazir tügidi. Sherqiy Türkistan xelqi özlirining arzu qilghan awazini tapti. Bügün chet'eldiki Sherqiy Türkistanliqlar hayatliq hoquqini qolgha keltürüsh üchün ushbu Sürgündiki hökümitini qurdi—musteqil bolushning zörür siyasi yolini talliwaldi.
![]() |
Hüseyin Qari Haji Türkistani | Jumhur Reis | Seudi Erebistan |
![]() |
Abdulwéli Jan | Muawin Jumhur Reis | Türkiye |
![]() |
Enwer Yüsüp Turani | Bash Ministir | Amérika Qoshma Shitatliri |
![]() |
Erkin Ezizi | Muawin Bash Ministir | Türkiye |
![]() |
Abdusalam | Dölet Mudapiye Ministiri | Kanada |
![]() |
Séyit Taranchi | Muawin Dölet Mudapiye Ministiri | Türkiye |
![]() |
Enwer Yüsüp Turani | Tashqi Ishlar Ministiri | Amérika Qoshma Shitatliri |
![]() |
Abdujélil Qaraqash | Ichki Ishlar Ministiri | Gérmaniye |
![]() |
Nurettin Toqay | Dini Ishlar Ministiri | Türkiye |
![]() |
Erkin Ezizi | Maarip Ministiri | Türkiye |
![]() |
Hanife Ketene Erbash | Edliye Ministiri | Türkiye |
![]() |
Aydoghan Kubilay | Iqtisat Ministiri | Türkiye |
![]() |
Ilyar Shemsiddin | Maliye Ministiri | Amérika Qoshma Shitatliri |
![]() |
Abdujélil Qaraqash | Axbarat Ministiri | Gérmaniye |
![]() |
Sultan Mehmet | Medeniyet Ministiri | Amérika Qoshma Shitatliri |
![]() |
Muhammed Yüsüp Posma | Muawin Medeniyet Ministiri | Türkiye |
![]() |
Erkin Ezizi | Hökümet Bayanatchisi | Türkiye |
![]() |
Muhemmeteli Abliz | Parlamént Reisi | Amérika Qoshma Shitatliri |
![]() |
Zeynure Isa | Muawin Parlamént Reisi | Türkiye |
![]() |
Sawut Muhemmet | Muawin Parlamént Reisi | Amérika Qoshma Shitatliri |
| 1 | Enwer Yüsüp Turani | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2004.09.14 |
| 2 | Sultan Mehmet | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2004.09.14 |
| 3 | Ilyar Shemsiddin | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2005.07.30 |
| 4 | Muhemmeteli Abliz | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2005.07.30 |
| 5 | Sawut Muhemmet | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2005.07.30 |
| 6 | Gülzihre Abdishükür | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2004.09.14 |
| 7 | Naim Emin | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2004.09.14 |
| 8 | Osman Qari | Parlamént Ezasi | Amérika Qoshma Shitatliri | 2004.09.14 |
| 9 | Yoldash Ghoja | Parlamént Ezasi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 10 | Shöret Yüsüp | Parlamént Ezasi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 11 | Ekrem Hashim | Parlamént Ezasi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 12 | Xemit Ibrahim | Parlamént Ezasi | En'giliye | 2005.07.30 |
| 13 | Abdujélil Qaraqash | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 14 | Abdulgheni Makin | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 15 | Muhabay En'gin | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 16 | Gülshen Ghayretullah | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 17 | Abdurehim Abla | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 18 | Zibibullah Seley | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 19 | Sidiq Haji | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 20 | Rozi Memet | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 21 | Batur Qari | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 22 | Rozi Muhemmet | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 23 | Küreshchan Uyghur | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 24 | Ötkür Tewpiq | Parlamént Ezasi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 25 | Abdu Jappar Tashdemır | Parlamént Ezasi | Gollandiye | 2004.09.14 |
| 26 | Kamil Abbas | Parlamént Ezasi | Gollandiye | 2004.09.14 |
| 27 | Abdusalam | Parlamént Ezasi | Kanada | 2004.09.14 |
| 28 | Haji Mamut Kenji | Parlamént Ezasi | Kanada | 2004.09.14 |
| 29 | Hüseyin Qari | Parlamént Ezasi | Kanada | 2004.09.14 |
| 30 | Ruqiye Turdush | Parlamént Ezasi | Kanada | 2004.09.14 |
| 31 | Aldulxaliq Weyrani | Parlamént Ezasi | Malaysiye | 2004.09.14 |
| 32 | Merbiye | Parlamént Ezasi | Nuyi Tiyip | 2004.09.14 |
| 33 | Hüseyin Qari Haji Türkistani | Parlamént Ezasi | Seudi Erebistan | 2005.07.30 |
| 34 | Exmetjan Mömin | Parlamént Ezasi | Seudi Erebistan | 2004.09.14 |
| 35 | Abdusemet Ghoja | Parlamént Ezasi | Seudi Erebistan | 2004.09.14 |
| 36 | Jeng'gizxan Aqsaqal | Parlamént Ezasi | Shiwitsariye | 2004.09.14 |
| 37 | Faruq Sadiq | Parlamént Ezasi | Shiwitsariye | 2004.09.14 |
| 38 | Andili | Parlamént Ezasi | Shiwitsiye | 2004.09.14 |
| 39 | Abdulwéli Jan | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 40 | Erkin Ezizi | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2005.07.28 |
| 41 | Muhammed Yüsüp Posma | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 42 | Hanife Ketene Erbash | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 43 | Aydoghan Kubilay | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 44 | Nurettin Toqay | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 45 | Séyit Taranchi | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 46 | Zeynure Isa | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2005.07.30 |
| 47 | Muhemmet Salih Artush | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 48 | Eyup Aqyol | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 49 | Eyimxan Satiji | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 50 | Memeteli En'gin | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 51 | Musa Chaqmaq | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 52 | Ahmet Türköz | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 53 | Sultan Sawash | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 54 | Yasinjan | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 55 | Nefise Özgen | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 56 | Samet Güder | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 57 | Yüsüp Tashtan | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 58 | Reshide Genjer | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 59 | Mamut Awut | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 60 | Atawullah Shahyar | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 61 | Hafiz Osman | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 62 | Imam Ilyas | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 63 | Muhemmet Isa Artush | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 64 | Nimet Reshidi | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 65 | Nurmuhemmet Turfan | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 66 | Abduleziz Erenler | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 67 | Ibrahim Aqsel | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 68 | Muhemmet Ömer Nazar | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 69 | Erkin Ghoja Oghli | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 70 | Mehmetimin Batur | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 71 | Séytinsa Loqman | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 72 | Abdurehim Osman | Parlamént Ezasi | Türkiye | 2004.09.14 |