Maqalilar

Exlaqning Zawalliqi- Milletning Zawalliqidur

Bügünki dunyagha chongqur nezer salsaq , nöwette yer sharini dehshet zulum , töküliwatqan bihude qan , heqsiz urush , chékidin ashqan zorawanliq , we uchigha chiqqan mutihemlik qaplmaqta , türmiler bolsa milyonlighan gunahsiz (nami siyasi ) mehbuslar bilen tolmaqta, ajiz milletler yer asti bayliqi bilen tolghan makanlirini bashqilargha boshutup bérip gheyri yurtlarda sergerdan bolup, tilemchiler kebi hayat kechürüshke mejburlanmaqta. Démek, dunya nechche esirlik tereqqiyattin kéyin chonglar kichiklerni, küchlükler ajizlarni yep chong bolidighan haywanatlar wadisigha aylanmaqta. Mutepekkurlar buning sewebi heqqide pikir yürgüzse demalliqa közge chéliqidighini uning zahiriy sewebliridin ibaret öchmenlik , milletchilik , kéngeymichilik istekliri bolsimu , emma chongqur pikir yürgezgen kishi bu illetning heqiqi yiltizining(exlaq kirizisi) ikenlikini muqimlashturalaydu.

Buningdin köriwélishqa boliduki, dunyadiki tengsizlik, jebri-zulum we tügimes urushlarning aldini élishning birdin-bir amali insaniyet düch kéliwatqan exlaq kirizisigha chare tépish. Chünki insaniyet irq, reng, medeniyet, til we étiqad jehetlerde bir-biridin perqliq bolsimu, emma ular exlaq qimmet qarishida baraberdur. Alayluq, kishilerdiki sadaqet, aq köngüllük, séxiliq, adaletperwerlik, insanperwerlik, rehimdillik we jasaret qatarliq ésil exlaqlar, buni körgen , angilighan barche kishilerde chongqur tesir qaldurmay qalmaydu. Bu exlaq igiliri dini, milliti kim bolishidin qet'inezer kishiler qelbidin chongqur orun alidu, hörmetke sazawer bolidu. Tarix shuni ispatlidiki, nöwettiki insaniyetni bu kirizistin qutuldurshning birdin bir charisi islam exlaq nezeriysidur; Chünki bu nezeriye bashqa héchqandaq nezeriyede yoq ixlas , tewekkul , nepsini yéghish we her waqit Allh ning mihri-shepqiti we qehri - gheziwini köz aldida tikleshtin ibaret bir qanche alahidilikke ige bolup , yigane Allah'qa bolghan imani bilen exlaqning chemberchas baghlinishini keltürüp chiqiridu.

Exlaq qanchiki yükselgenséri iman shunche ashidu. Bu exlaq neziriyisige ri'aye qilghuchilar pütün qilmishida peqetla Allahning raziliqini isteydu, bu exlaqta mustehkem turush üchün qanchilighan qurbanlarni bérishke her zaman teyyar roh ularning wujudida dawamliq yalqunlaydu. Ular her waqit peyghember eleyhissalamning “Exlaqi eng yaxshi kishiler imani eng mukemmel kishiler dur”- dégen sözini özige mesh'el qildu. Belki islam dinining dunyadiki wezipisining peqetla kishilerning exlaqini tüzesh, yüksek exlaqlarni mukemmelleshtürüsh ikenlikini peyghember eleyhisslamning “Men peqet ésil exlaqlarni mukemmelleshtürüsh üchünla peyghember qilip ewetildim”- dégen sözidin köriwélishqa bolidu.

Biz islam dini telep qilghan ibadetlerge qaraydighan bolsaqmu , her bir ibadetning arqa körnishide shexistiki melum exlaqni yétildürüsh mexset qilin'ghanliqni körüwalalaymiz. Mana töwendiki ayetler buning tipik misali bolalaydu:(Enkebut:45), “İ Muhemmed! Namazni tedil erkan bilen oqughin,namaz heqiqeten qebih ishlardin we gunahlardin tosidu. Roza heqqide: (beqere:183﴿ “İ möminler! (gunahlardin)saqlinishinglar üchün,silerdin ilgirikilerge(yeni ilgiriki ümmetlerge) roza perz qilin'ghandek, silergimu (ramizan rozisi) perz qilindi. Zakat heqqide:( töwbe: 103), “İ Muhemmed! Ularning mallirining bir qismini sediqe hésabida alghinki, uning bilen ularni gunahliridin paklighaysen we (yaxshiliqlirini) köpeytkeysen,ulargha dua qilghin, shübhisizki, séning duaying ulargha xatirjemlik élip kélidu , Allah ularning(sözini) anglap turghuchi, niyetlirini bilip turghuchidur. Omumyüzlük barliq ibadetlerdin shu exlaq mesilisi meqset qilinidighanliqi heqqide munu ayet yéterliktur: (Beqere: 21) “İ insanlar! Teqwadarlardin bolushunglar üchün , silerni we silerdin burunqilar(yeni ötkenki ümmetler)ni yaratqan perwerdigaringlargha ibadet qilinglar”. İslam dinidiki bu tengdashsiz alahidilikni tonup yetken ejdadlirimiz din'gha : “Din démek exlaq démektur”- dep tebir bergen idi. Dangliq alim İbnulqeyyim mundaq dégen : “Din démek exlaq démektur, kimning exlaq- peziliti sendin artuq bolsa , bilginki uning diyaniti sendin artuqtur , kimning exlaq- peziliti sendin töwen bolsa uning diyanitimu sendin töwendur”.

Hetta islam dini , islam exlaq nezeriyisining kishiler teripidin izchil emel qilinishini kapaletlendürüsh üchün , exlaqni kishilerning axiretlik hayatini belgileshtiki muhim amil qilip békitken , peyghember eleyhissalam aldida birsi palani ayal mundaq , mundaq yaxshi emellerni qilidiken , dep u ayalning namaz , roza , sediqilerni nahayti köp qilidighanliqini emma aghizining yamanliqidin qoshnilirigha azar béridighanliqini tilgha alghanda , peyghember eleyhissalam: “U ayal dewzexte bolidu”,- dégen. Yene bir ayalning namaz, roza we sediqe qatarliq yaxshi emellerni az qilidighanliqi emma qoshnilirigha azar bermeydighanliqini tilgha alghanda peyghember eleyhissalam: “U ayal jenette bolidu” - dégen . Yene bir hediste peyghember eleyhissalam sahabilirige: “Muflis digenning kim ikenlikini bilemsiler ?”- dégen idi. Ular “Biz muflis dégen puli yoq adem , dep qaraymiz”, dédi. Peyghember eleyhissalam: “Méning ümmitimning ichidiki muflis dégen , namaz , roza , hejlerni qilghan , biraq bashqilarni urup - tillap , pul mallirini qaqti -soqti qilip , bihude qan töküp , qiyamet küni yaxshi emellirining sawabi shuning zulmigha uchrighanlargha teqsim qilinip , ulargha bergüdek sawabimu qalmighandin kéyin zulum qilin'ghuchilarning gunahliri buning üstige yüklinip dewzexge tashlan'ghanlardur”,- dégen.

Mana shuning üchün heqiqiy islam höküm sürgen chaghdiki islam tarixigha qaraydighan bolsaq tarixta misli körülmigen exlaq yaldamilirini uchritimiz. Peyghember eleyhissalam dewrige nezer salsaq peyghember eleyhissalamning islam qoshunigha urushta qollunushqa tégishlik islam exlaqi toghrisida telim bérip mundaq dégenlikini körimiz: “Meydandin qachqanlarni qoghlimanglar , yaridarni , ayallarni , kichik balilarni , qérilarni we ibadetxanidiki rahiplarni öltürmenglar , derexlerni kesmenglar ! ...”.

Adalet parlap turghan bu telimatlarni alghan islam qoshuni tarixlar boyi mislisiz güzel exlaqi bilen nurghun dewletlerni pethi qilip , ahalisini exlaqi bilen qayil qilghan. Ularning exlaqidin tesirlen'gen nurghun xelqler özligidin musulman bolghan. Musulmanlar Shamni pethi qilghandin kéyin Rumluqlar qayta hujumgha ötüp musulmanlar üstidin ghelbe qilishqa yéqinlashqanda, musulmanlar Sham ahalisini teshkil qilidighan xristianlardin alghan yilliq jizyelerni ulargha qayturup berdi, chünki ular u pul-mallarni shularning amanliqini qoghdash üchün alghan idi, ularni qoghdashtin ajiz kélishini pemligen iken u pul mallarni qayturush adilliq teqezzasi idi. Buni körgen xristian xelq: “Silerning adilliqinglar bizge ularning zulmidin yaxshi”,- dep musulmanlar sépige qétilip öz dinidiki rumluqlargha qarshi urush qilip , Shamni saqlap qalghan idi .

Démek , exlaqni yoqatqan millet ghaljir ittek özinimu yoqitidu , bashqilarghimu halaket élip kélidu. Nöwette zorawanliqi uchigha chiqqan Xitay, Amérika, Yehudilar mana buning emeliy pakitidur. Shunga millitimizni we wetinimizni qutuldurushta, millitimizning dini bilen yughurulghan en’eniwi exlaqini saqlap qélish, islam exlaqidin chetnimeslik intayin muhim rol oynaydu.

Sherqiy Türkistan Ma'arip we Hemkarliq Jem'iyiti Tor Béti din élindi.

Hörmet bilen:

Qaraxan

2007-yili 2-ayning 11-küni


2009-yili 12-Awghust, Charshenbe
Maarip Jemiyiti
Bu uchur 1774 qétim oquldi.

Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti©2004-2015

XHTML 1.0 Strict xelqara ölchimige uyghun. CSS xelqara ölchimige uyghun.